De beelden reizen verder…..
Na een reis langs ziekenhuizen, bibliotheken en congressen in Nederland en België is de reizende fototentoonstelling Wereldwijde Stervensrituelen afgerond. In oktober 2025 waren de foto’s voor het laatst gezamenlijk te zien in Groningen.
De reis van de tentoonstelling is gestopt, maar de verhalen blijven.
Fotograaf Heleen de Graaf bezocht verschillende culturen over de hele wereld en legde vast hoe mensen omgaan met sterven, de dood en hun gestorvenen. Haar foto’s laten zien hoe verschillend de gebruiken, overtuigingen en rituelen kunnen zijn. Tegelijkertijd maken ze iets zichtbaar wat mensen overal met elkaar delen: de behoefte om nabij te zijn, betekenis te geven en samen afscheid te nemen.
Ruimte voor verschillende manieren van afscheid nemen
Hoe mensen het naderende sterven beleven, hangt samen met hun levensbeschouwing, cultuur, familiegeschiedenis en tradities. Iedere cultuur kent eigen gebruiken om de stervende te begeleiden, het lichaam te verzorgen, de ziel voor te bereiden en de overgang naar de dood betekenis te geven.
Cultuursensitieve zorg begint daarom niet met weten wat bij een bepaalde cultuur ‘hoort’. Het begint met aandacht, openheid, het stellen van vragen en vertellen van verhalen.
Wat is voor deze mens belangrijk?
Wie moet er aanwezig zijn?
Welke gebruiken, woorden, gebeden of handelingen mogen niet ontbreken?
En welke betekenis hebben deze voor de stervende en de naasten?
De foto’s en verhalen van Heleen nodigen uit om stil te staan bij deze vragen en onze eigen blik op sterven en afscheid te verruimen.
Van tentoonstelling naar verdere verdieping
De beelden krijgen nu een nieuwe bestemming. Via de community Leven met Sterven bieden we een groot aantal fotoplaten uit de tentoonstelling aan voor een passende donatie.
Met de opbrengst willen we een online verdiepingsprogramma ontwikkelen rond cultuursensitieve zorg bij sterven. Aan de hand van de foto’s, de bijbehorende verhalen en gesprekken met deskundigen en ervaringsdragers ontstaat een vorm van verhalende verdieping.
Geen opsomming van gebruiken per land of geloof, maar een uitnodiging om te kijken, te luisteren en jezelf vragen te stellen. Over je eigen aannames, over wat goede zorg is en over hoe we werkelijk ruimte kunnen geven aan de rituelen en overtuigingen van een ander.
Zo blijven de beelden niet alleen aan de muur hangen, maar dragen ze bij aan meer bewustzijn en menselijkheid rondom het levenseinde.
Een fotoplaat uit de tentoonstelling
Wil je één of meerdere van de fotoplaten een plek geven in je organisatie, praktijk, hospice, ziekenhuis of thuis? Bekijk dan het beschikbare aanbod in de community.
Met jouw donatie:
- geef je een bijzonder beeld uit de tentoonstelling een nieuwe bestemming;
- draag je bij aan de ontwikkeling van het online verdiepingsprogramma;
- help je het gesprek over cultuursensitieve zorg bij sterven verder te brengen.
Bekijk de beschikbare fotoplaten en kies het beeld dat jou raakt.
Het fotoboek
De volledige verzameling foto’s en verhalen is ook samengebracht in het fotoboek Wereldwijde Stervensrituelen. Het boek blijft verkrijgbaar via onze webshop.
Een bijzonder boek om zelf te lezen, cadeau te geven of te gebruiken als aanleiding voor gesprekken over sterven, afscheid, cultuur en betekenis.
De tentoonstelling is afgerond. De beweging die zij op gang heeft gebracht, gaat verder.
